RAID Tabanlı Veri Depolama Sistemleri ve Veri Kurtarma Çözümlerimiz

 
Ülkemizde Server (sunucu, ana bilgisayar) kullanımı gittikçe artmaktadır. Orta ve büyük ölçekli Server sistemlerinde ağırlıklı olarak RAID5 tabanlı veri depolama sistemleri kullanılmaktadır. Birden fazla disk ile oluşturulan RAID sistemleri güvenlik, performans ve tek parça toplam disk alanı konularında tek diskli sistemlere göre avantajlar sağlamaktadır.
 
Servisimizde tüm RAID yapılarına ve RAID hasar tiplerine yönelik veri kurtarma çalışmaları yapılmaktadır. Disklerde fiziksel hasar olmaması durumunda, RAID sistemini oluşturan disklerin fiziksel içeriğinin imaj dosyaları şeklinde servisimize gönderilmesi bile yeterlidir. Uzmanlarımız herhangi bir bilgi verilmemesi durumunda bile disklerdeki RAID tipini, disk sırasını, parite türünü, blok sektör sayısını (stripe size) ve blok yerleşim yapısını çözümleyebilmektedir. Unix, Linux ve Solaris sistemlerde disk imajları 'dd image' programı ile Windows sistemlerde ise 'Ghost, disk to file' imaj işlemi ile alınabilir. Farklı programlar ile imaj alınıp gönderilmesinde de bizim için bir sakınca yoktur.
 
Kısmi yada tüm fiziksel hasarlarda disklerin servisimize gönderilmesi gerekir. Çoğu Server üzerinde en az bir Hot-swap modül bulunmakta ve diskler kızaklı aparatlarla kolaylıkla bu modüle takılıp çıkarılabilmektedirler. Bu nedenle konunun uzmanı olmayan bir kişi bile diskleri çıkarabilir ve paketleyip gönderebilir. Kullanılan disk tipi (SCSI, SAS, SATA, IDE, ...) ve bağlantı şekli (SCSI 50-pin, 68-pin, 80-pin, SAS; SATA, IDE, ...) ne olursa olsun çoğu durumda sadece disklerin servisimize gönderilmesi yeterlidir. Server yada RAID kartının servisimize gönderilmesi şart değildir.  Servisimizde her türlü kontrol kartı, bağlantı aparatı ve dönüştürücü mevcuttur.
 
Server ve aksamının servisimize gönderilmesi yada getirilmesi durumunda analiz ve kurtarma işlemleri bazen daha hızlı yapılabilmektedir. Bu nedenle taşınabilir durumdaki Server sistemlerinde öncelikle bu seçeneğin değerlendirilmelisinde yarar vardır.
 
Yaygın kullanılan RAID sistemlerinin yapı ve özellikleri, avantaj ve dezavantajları :
 
RAID - 0 : Tek parça toplam disk kapasitesi ve veri erişim performansı elde etmek için kullanılan bir yapıdır. Güvenlik özelliği yoktur. Eşdeğer kapasite ve hızdaki disklerle yapılır. 'Disk_sayısı x bir_disk_kapasitesi' büyüklüğünde bir mantıksal disk elde edilir. Bir diskin fiziksel olarak ortadan kalkması yada kısmen bozulması durumunda RAID yapısı çöker ve işlemez hale gelir.
 
RAID - 1 : Disk aynalama sistemi olarak da bilinir. Eşdeğer kapasite ve hızdaki en az 2 disk ile yapılır. Bire bir güvenlik sağlar. Yani aynı bilgi 2 diske birden yazılır. Disklerden birinin bozulması durumunda sistem çalışmaya devam eder ve takılan yeni disk veri içeriği açısından eş hale getirilir.
 
RAID - 5 : Bu sistem yazımızın başlangıcında da belirttiğimiz üzere en yaygın kullanılan RAID sistemidir. Bu sistem eşdeğer kapasite ve hızda en az 3 disk ile yapılır ve fiziksel bazda 1 disklik güvenlik sağlar. Yani sistemdeki disklerden herhangi birinin fiziksel olarak ortadan kalkması yada bozulması durumunda sistem çalışmaya devam eder ve yeni disk eklenmesi sonrasında yeni diskte mevcut RAID sistemine uygun veri yapısı otomatik olarak oluşturulur. Bu sistemde '(Disk_sayısı -1) x bir_disk_kapasitesi' büyüklüğünde bir mantıksal disk elde edilir.
 
Yaygın karşılaşılan RAID sorunları :
 
1) RAID kontrol kartındaki ayarların silinmesi yada bozulması. Ayarların yeniden yapılması durumunda oluşan mantıksal diskin içeriği tutarsız ise farklı bir RAID yapılandırması seçilmiş demektir. Disk sırası, parite türü, blok büyüklüğü vs. farklı olabilir.
 
2) RAID kartının bozulması. Bu durumda da yeni RAID kartı eskisinden farklı düzenlemeler yapabilir.
 
3) RAID5 sisteminde 2 yada daha fazla diskin bozulması yada devre dışı kalması.
 
4) RAID5 sisteminde tek diskin bozulmasına rağmen sistemin çalışmaması.
 
5) RAID0 sisteminde disklerden birinde yada bir kaçında bozulmalar olması.
 
6) RAID1 sisteminde disklerden ikisinde de bozulmalar olması.
 
7) Eskisinden farklı RAID yapılandırmaları yapılmış, aynı RAID türünde farklı parametrik düzenlemeler yapılmış, kısmen üzerine yazılmış vb. durumlarda eski haldeki verilerin kurtarılması.
 
Firmamız yukarıda maddeler halinde anlatılan durumlara yönelik kapsamlı çalışmalara ve çözümlere sahiptir. Farklı RAID sorunlarında ve bozulmalarında da firmamızın çözüm üretmesi mümkün olacaktır. Çünkü RAID yapılarının çözümlenmesi ve kurtarılmasına yönelik uzmanlarımız ileri seviye yazılımlar geliştirmiştir ve bu yazılımlar yeni hasar türlerine yönelik ek düzenleme ve geliştirmelere açıktır.
 
Server bilgisayarlar ve RAID sistemlerdeki hasarlar ve veri kayıpları ile ilgili servisimiz yoğun bir şekilde aranmaktadır. Ancak arayan kişiler-firmalar genellikle diğer seçenekleri (Server servisi, anlaşmalı firma, kendi şehrindeki veri kurtarma (!) firmaları, ...) denedikten sonra servisimize gelmektedir. Gerçekte konu ile direk ilgisi olmayan bu kişi yada firmalar genellikle hasarın artmasına yada veri kaybının daha büyük boyutlara taşınmasına neden olmaktadırlar. Bu ve benzeri nedenlerle, son 1 yıl içerisinde servisimize gelmiş ve çözüm üretilmiş RAID tabanlı olayların bazılarını sitemize ekleme kararı aldık. Servisimize 2005 yılında 47, 2006 yılında 73, 2007 yılında 78 adet Server ve/veya RAID tabanlı veri kaybı başvurusu olmuş ve bunların çoğuna tam çözüm üretilmiştir. Aşağıda listeleyeceğimiz örnek olay ve veri kurtarma çalışmalarının benzer durumlar için doğru işlem ve doğru tercih noktasında fayda sağlayacağını umuyoruz.
 
 
Örnek Olay - 01 :
 
Ortam ve İşlem Bilgileri : Tarih 22/09/2005. Müşteri ili - İSTANBUL. DELL marka server (server kargo ile geldi). 4 adet 73GB SCSI disk. Tek kanalda 4 disk RAID-5 (en son çalışır haldeki duruma ait verilen bilgiye göre). İşletim Sistemi, Windows 2003 Server. Dosya Sistemi, NTFS. RAID kartı  üzerinde RAID konfigürasyon bilgisi yok. İstenen bilgi, web portala ait SQL veritabanı dosyaları.
 
Olayın Hikayesi : Disklerden birine ait led Kırmızı, bir diğerine ait led ise Sarı yanıyor, diğer ikisi Yeşil. Server servisimize gelmeden önce birkaç firma üzerinde kurtarma (!) çalışmaları yapmış. Birkaç farklı RAID konfigürasyonu yapılmış ve kaldırılmış. Otomatik veri kurtarma programları ile taramalar yapılmış. Bu sistemden verilerin kurtarılmasının imkansız olduğu söylenmiş. Yurt dışına gönderilmesi durumunda belki bir şansı olabileceği söylenmiş.
 
Servisimizdeki Kurtarma Süreci : Disklerin fiziksel durumu tespit edildi. 1 disk fiziksel olarak erişilemez durumda. 1 diskte yüzey hasarı var. 2 disk fiziksel olarak sağlam. Erişilebilir durumdaki 3 diskin herbirinin ilk 40.000 sektörü 00h. Yüzey hasarlı disk en iyi durum itibari ile fiziksel olarak okundu. RAID tipi, blok (şerit) büyüklüğü, Parite türü ve veri bloğu yazma şekli belirlendi. Disklerin sırasının gelişigüzel değiştirildiği tespit edildi ve doğru disk sırası belirlendi. Orijinal haldeki yapının RAID-5, 128 sektör, Ters Parite ve Karma blok yazma şeklinde olduğu tespit edildi. Geliştirmiş olduğumuz özel RAID çözümleme yazılımımız ile mantıksal sürücü çalışır haldeki 3 diskten RAW (mantıksal sektör dizisi) olarak elde edildi. Disk bölümleme yapısı tespit edildi (tek bölüm NTFS) ve yapı (PT ve Boot parametreleri) elden girildi. Dosya sistemi hasarları giderildi ve istenen SQL veritabanı dosyalarına ulaşıldı. Yüzey hasarlı diskteki hasarlı bölgenin istenen dosyalara denk gelmediği tespit edildi. Geliştirmiş olduğumuz özel SQL veri tabanı test yazılmımız ile SQL dosyalar test edildi ve hata olmadığı tespit edildi. Server ve kurtarılan veriler teslim edildi. 
 
Sonuç : %100 , işlem süresi 4 gün.
 
 
Örnek Olay - 02 :
 
Ortam ve İşlem Bilgileri : Tarih 11/12/2005. Müşteri ili - İSTANBUL. IBM marka Server. 3 adet 36GB SCSI disk. Diskler elden getirildi. Tek kanalda 3 disk RAID-5 (en son çalışır haldeki duruma ait verilen bilgiye göre). İşletim Sistemi, Windows 2003 Server. Dosya Sistemi, NTFS. Anakart yanmış, RAID kartı  onboard, RAID konfigürasyon bilgisi yok. İstenen bilgi, Belge ve e-posta.
 
Olayın Hikayesi : Server anakartı elektrik sorunu nedeniyle tamir edilemez şekilde yanmış. RAID kartı onboard olunca o da yanmış. Anakart eski olduğu için aynısı temin edilememiş. Birkaç firma disklere bakmış, ancak Server'dan sorumlu bilgi işlem sorumlusu olayı riske atmamak için önce müdahale edecek şahısları dinlemiş. Yapılan yorumlar mantıklı gelemeyince arayışa girmiş ve firmamızı bulmuş.
 
Servisimizdeki Kurtarma Süreci : Disklerin fiziksel durumu tespit edildi. Disklerin 3'ü de fiziksel olarak sağlam. RAID tipi, blok (şerit) büyüklüğü, Parite türü ve veri bloğu yazma şekli belirlendi. Orijinal haldeki yapının RAID-5, 128 sektör, Düz Parite ve Düz blok yazma şeklinde olduğu tespit edildi. Geliştirmiş olduğumuz özel RAID çözümleme yazılımımız ile mantıksal sürücü RAW (mantıksal sektör dizisi) olarak elde edildi. Disklerde herhangi bir değişiklik yapılmadığı için disk bölümlerine direk erişildi. Diskler ve kurtarılan veriler teslim edildi.
 
Sonuç : %100, işlem süresi 1 gün.
 
 
Örnek Olay - 03 :
 
Ortam ve İşlem Bilgileri : Tarih 15/03/2006. Müşteri ili - İSTANBUL. IBM marka server (disklere ait imaj dosyaları elden getirildi). 4 adet 36GB SCSI disk (Linux DD IMG). Tek kanalda 4 disk RAID-5 (en son çalışır haldeki duruma ait verilen bilgiye göre). İşletim Sistemi, LINUX. Dosya Sistemi, Reiser2 FS. İstenen bilgi, MySQL veritabanı dosyaları ve web portalı.
 
Olayın Hikayesi : Disklerden ikisine aid ledler Sarı yanmış. RAID konfigürasyon bilgisi kaldırılmış. Server servisimize gelmeden önce birkaç firma üzerinde kurtarma (!) çalışmaları yapmış. Birkaç farklı RAID konfigürasyonu oluşturulmuş ve kaldırılmış. Otomatik veri kurtarma programları ile taramalar yapılmış. Bu sistemden verilerin kurtarılmasının imkansız olduğu söylenmiş.
 
Servisimizdeki Kurtarma Süreci : İmaj dosyaları test edildi ve doğru oldukları tespit edildi. İmaj dosyalarından RAID analizine yönelik fiziksel sektör yapısı oluşturuldu. RAID tipi, blok (şerit) büyüklüğü, Parite türü ve veri bloğu yazma şekli belirlendi. Orijinal haldeki yapının RAID-5, 64 sektör, Ters Parite ve Düz blok yazma şeklinde olduğu tespit edildi. Geliştirmiş olduğumuz özel RAID çözümleme yazılımımız ile mantıksal sürücü imaj dosyalarından RAW olarak elde edildi. Yapılan bilinçsiz kurtarma çalışmaları nedeniyle disk başlangıcındaki özel sektörlerin ve ilk bölüme ait başlangıç bölümünün sıfırlandığı tespit edildi. Mantıksal sürücü bölümleme yapısı tespit edilidi. Bölümleme yapısının "Boot + 4xRaiser2 FS + Swap" şeklinde olduğu tespit edildi. Bölüm yapısı oluşturuldu. Dosya sistemi hasarları giderildi. Disk bölümlerine ve verilere erişim sağlandı. Veriler test edildi ve teslim edildi.
  
Sonuç : %100, işlem süresi 4 gün.
 
 
Örnek Olay - 04 :
 
Ortam ve İşlem Bilgileri : Tarih 09/06/2006. Müşteri ili - İZMİR. DELL marka server (disklere ait imaj dosyaları gönderildi). 6 adet 73GB SCSI disk (imaj). En son çalışır haldeki duruma ait verilen bilgiye göre 6 disk RAID-5 yapısındaymış. Ancak, servisimizde disklerin 2'sinin RAID-1, 4'ünün ise RAID-5 olduğu tespit edildi. İşletim Sistemi, Windows 2003 Server. Dosya Sistemi, NTFS. İstenen bilgi, LBS GOLD2 SQL veritabanı dosyaları, Ofis belgeleri ve Acad projeleri.
  
Olayın Hikayesi : RAID konfigürasyon bilgisi silinmiş. Birkaç firma Server üzerinde kurtarma (!) çalışmaları yapmış. 6 disk için RAID-5 konfigürasyonu oluşturulmuş ve kaldırılmış. Muhtelif bölüm düzenlemeleri yapılmış. Otomatik veri kurtarma programları ile taramalar yapılmış. Bu sistemden verilerin kurtarılmasının imkansız olduğu söylenmiş.
 
Servisimizdeki Kurtarma Süreci : İmaj dosyaları test edildi ve doğru oldukları tespit edildi. İmaj dosyalarından RAID analizine yönelik fiziksel sektör yapısı oluşturuldu. RAID tipi, blok (şerit) büyüklüğü, Parite türü ve veri bloğu yazma şekli belirlendi. Orijinal haldeki yapının birinci kanalda 2 disk RAID-1, ikinci kanalada 4 disk RAID-5, 128 sektör, Ters Parite ve Karma blok yazma şeklinde olduğu tespit edildi. Disklerin yerlerinin gelişigüzel değiştirildiği tespit edildi. Geliştirmiş olduğumuz özel RAID çözümleme yazılımımız ile mantıksal sürücü RAW olarak elde edildi. Yapılan bilinçsiz kurtarma çalışmaları nedeniyle disk başlangıcındaki özel sektörlerin ve ilk bölüme ait başlangıç bölümünün sıfırlandığı tespit edildi. Mantıksal sürücü bölümleme yapısı tespit edilidi. Bölümleme yapısının RAID-1 ve RAID-5 kanallarında birer bölüm NTFS şeklinde olduğu tespit edildi. Bölüm yapısı oluşturuldu. Dosya sistemi hasarları giderildi. Disk bölümlerine ve verilere erişim sağlandı. Veriler test edildi ve teslim edildi.
  
Sonuç : %100, işlem süresi 3 gün.
 
 
Örnek Olay - 05 :
 
Servisimizde en karmaşık RAID tabanlı veri kayıplarına yönelik çözümler sunulmaktadır.
 
Şöyle bir senaryo düşünelim. Tüm diskler aynı kapasitede olacak şekilde biri 4 diskli diğeri 3 diskli ve RAID tabanlı 2 Server'daki diskleri ele alalım. Bu sistemler bir kaç yıldır kullanılıyor olsun. İçlerinde de değişik veri tabanları bulunsun. 3 diskli sistem RAID-0, 4 diskli sistem RAID-5 olsun. 4 diskli sistemdeki disklerden birin çıkarılsın. Kalan 6 disk ise gelişigüzel karıştırılsın ve 2 Server üzerinde üçer diskli RAID-5 yapısı oluşturulsun. Sistemler yapılandırılsın ve birine Windows diğerine ise Linux sistem kurulsun. Tüm bu işlemlerden sonra bu 6 diskin fiziksel imajı sıra gözetilmeden alınsın ve servisimize toplam kapasiteye sahip bir disk üzerinde (1.img, 2.img, ... 6.img) gönderilsin.
 
Bize eski durum ve yapılan işlemler ile ilgili hiçbir bilgi verilmemesi durumunda bile disklerdeki yeni ve eski RAID yapılarını çözümleyebilir ve veri tabanlarını kurtarabiliriz. Anlatmaya çalıştığımız tablodan bir kısmı da fiziksel hasarlı olacak şekilde daha karmaşık  pek çok olaya servisimizde çözüm üretilmiştir.